een organisatie van

Vooruit.png
Vermeylenfonds.png
UPV ZW.png

met de steun van

LiteratuurVlaanderen_2x.png

programma

Weerstand van het verstand

Hoe filosofie ons verstand kan wapenen tegen de onzin in de wereld

 

Susan Neiman in gesprek met Alicja Gescinska (Engels)

 

Susan Neiman geldt als een van de belangrijkste politiek-filosofische schrijvers van vandaag. In 2017 publiceerde ze het boek Verzet en rede in tijden van nepnieuws. Hierin houdt ze een krachtig pleidooi voor intellectuele moed en helderheid van denken als wapen tegen relativisme en tribalisme in tijden van nepnieuws, hoaxen, populisme, holle retoriek en losgeslagen identiteitspolitiek. Ze durft het aan om universele waarden te verdedigen: waarheid en rechtvaardigheid zijn voor haar géén 'kwestie van perspectief'. Volgens Neiman staat de Verlichting voor rede, geluk en hoop en ze wil die idealen redden van antiverlichtingsdenkers.

THEATERZAAL

21:00 – 21:50

Een wereld in verandering

Ecologische crisis, polarisatie, gespannen man-vrouwverhoudingen …
verandering is nodig, maar hoe en in welke richting?

Economie

 

Anders denken over economie


Tomáš Sedláček (Engels)

 

Tomáš Sedláček is macro-economisch strateeg en auteur van de bestseller De economie van goed en kwaad. Als hij over economie praat, krijg je geen wiskundige modellen of grafieken maar dan gaat het over filosofie, mensbeelden, mythologie en kunst. Zijn pleidooi bestaat erin om de manier waarop we economische waarde berekenen te veranderen. Daarvoor is het belangrijk om economie niet te zien als een waardenvrije, op wiskundige berekening gebaseerde wetenschap. Het is een cultureel fenomeen, waarvan Sedláček de grondslagen en onderliggende ideeën onderzoekt.  

Alsmaar blijven groeien of niet?


Philippe Van Parijs

 

Econoom, filosoof en bekend voorstander van het basisinkomen Philippe Van Parijs denkt na over de voor- en nadelen van de vrije markt en groeieconomie, en neemt ons mee op een zoektocht naar mogelijke alternatieven.

 

Ecologie

Tovenaars of profeten: welke oplossingen voor de klimaatcrisis?


Met Gerard Govers, Marco Visscher, Dirk Holemans, An Van Damme
Moderator Dirk Draulans

 

Klimaatverandering is reëel … maar wat eraan te doen? Twee denkrichtingen gaan in debat over de beste oplossingen om de klimaatcisis te bezweren: vertrouwen we op de klassieke sociaal-ecologische recepten of omarmen we het techno-optimisme van de ecomodernisten? Is systeemverandering, kernuitstap en bio-landbouw de weg vooruit, of gaan we voor groei-economie, ontkoppeling, nucleaire energie en intensieve, industriële landbouw met GGO’s? Zijn ecomodernisten verkapte neoliberalen die geloven in technologische sprookjes, of is de traditioneel groene beweging antiwetenschappelijk en ideologisch geborneerd?

 

Polarisatie
Polarisatie en radicalisering

Christophe Busch en Koert Debeuf
Moderator Simon Demeulemeester

 

Polarisering of polarisatie lijkt wel een hype: het is hét modewoord van de laatste jaren. Maar wat houdt het nu echt in? ‘Als we er niet in slagen om de dynamiek van polarisatie te verstaan en te bespelen, dan ontstaat er zoiets als wederkerige radicalisering of spiegelradicalisering', waarschuwt radicaliseringsexpert Christophe Busch. Hij roept op om duidelijk het onderscheid te maken tussen de verschillende vormen van polarisatie. Hierover gaat hij in gesprek met Midden-Oostenkenner Koert Debeuf. Samen onderzoeken ze de relatie tussen polarisatie en radicalisering.

 

Schuld & boete

De toekomst van het straffen


Met Hans Claus , Farah Focquaert, Liza Cornet en Jesse Meijers
Moderator Jan Dumolyn

 

Overbevolking, mensonwaardige toestanden, moeizame re-integratie … de patiënt genaamd gevangenis ligt al decennialang in coma. Dat is de diagnose van gevangenisdirecteur Hans Claus. Bovendien zijn de inzichten hoe we best met gedetineerden en met misdaad en straf omgaan, de laatste jaren enorm geëvolueerd. Hoog tijd voor een grondige hervorming, zeker als je weet dat 80% van de gevangen een mentale problematiek heeft. Een gesprek over de toekomst van het straffen met naast Hans Claus ook filosoof Farah Focquaert en de neuropsychologen Liza Cornet en Jesse Meijers.

Racisme

Meer of minder racisme?


Debat met Naima Charkaoui, Maarten Boudry en Pieter-Paul Verhaeghe 
Moderator Samira Bendadi

 

Racisme doét iets met mensen, aldus politicologe Naima Charkaoui. Racisme creëert wonden en trauma's en daar dansen we nog veel te vaak omheen. Daarover schreef ze het boek Racisme. Over wonden en veerkracht. Wetenschapsfilosoof Maarten Boudry ontkent dat niet, integendeel, maar volgens hem staat het racisme in onze samenleving op een historisch laag peil. Het lijkt alleen maar toe te nemen omdat onze morele gevoeligheid ervoor groter is geworden. Bovendien stelt hij dat pessimisten en activisten het begrip vaak kunstmatig oprekken – en daarmee uithollen. Socioloog Pieter-Paul Verhaeghe is een man van cijfers. Hij voerde meer dan 20.000 praktijktests en blind calls uit en bracht zo alledaagse discriminatie in beeld. Samen debatteren ze over de vraag of het racisme in onze samenleving nu op de terugweg is of niet.

Feminisme

Dames voor Darwin
 

Griet Vandermassen

 

Feministen hebben het niet zo begrepen op biologie. Het bewijs is nochtans overweldigend dat veel sekseverschillen niet alleen aan onze opvoeding en cultuur liggen. Ze zijn een voorspelbaar gevolg van vele miljoenen jaren evolutie door natuurlijke en seksuele selectie. Houden we daar niet beter rekening mee als we inzicht willen krijgen in de genderkloof op de arbeidsmarkt, de oorzaken van seksueel geweld en het ontstaan van patriarchale maatschappijen? Verkeerde uitgangspunten zorgen immers voor verkeerde diagnoses en oplossingen. Filosoof Griet Vandermassen pleit voor een nieuw, darwinistisch geïnspireerd feminisme.​

 

Antisemitisme

 Antisemitisme in de 21e eeuw

 

Ludo Abicht


Er heerst veel verwarring rond het begrip antisemitisme. Aan het einde van de 20e en aan het begin van de 21e eeuw zouden er nieuwe vormen van antisemitisme zijn ontstaan, vooral vanuit de politieke islam, die men aanduidt met de term Nouvel Antisémitisme. Wat is daar van aan en wat zijn de oorzaken? Daarnaast wordt zowel kritiek op de staat Israël als het antizionisme vaak ervan beschuldigd antisemitisch te zijn. Het begrip is dringend aan verheldering en ontwarring toe. Filosoof Ludo Abicht geeft een kritische analyse van het antisemitisme in de 21e eeuw.

THEATERZAAL

18:30 – 19:15

BALZAAL

21:15 – 22:00

BALZAAL

19:45 – 20:45

BALZAAL

22:50 – 23:35

BALZAAL

18:15 – 19:15

THEATERZAAL

17:00 – 18:00

DANSSTUDIO

17:00 -17:40

DOMZAAL

20:30 – 21:15

Filosofie en het leven

 

De existentialisten
 

Sarah Bakewell

Interview door Eveline Groot (Engels)

 

Wat betekent het om vrij te zijn? Hoe willen we dat onze wereld eruitziet? Wat is onze verantwoordelijkheid tegenover de ander? Hoe wil ik mijn leven leiden? Kunnen we kiezen om de wereld te verbeteren, en de menselijke conditie te veranderen? Die vragen inspireerden de avontuurlijke groep filosofen en schrijvers die we kennen als de existentialisten. Zij brachten hun filosofie in de praktijk in hun leven en hun relaties. In hun poging om de filosofie in nieuwe richtingen te sturen brachten ze een gevarieerde en inspirerende visie tot stand die onnoemelijk veel schrijvers, artiesten, activisten en filosofen beïnvloed heeft. Sarah Bakewell vertelt over de existentialisten en hun achtergrond, en vraagt wat zij ons nog te bieden hebben in de 21e eeuw.

 

Denken als een Romeinse keizer

De filosofie van Marcus Aurelius

 

Donald Robertson

 

De Romeinse keizer Marcus Aurelius was de laatste beroemde stoïcijnse filosoof van de oudheid. In zijn leven kende hij tegenslag, verdriet, verlies, verraad en worstelde hij met de moeilijkheden die het besturen van het enorme Romeinse keizerrijk met zich meebracht. Hij overkwam die uitdagingen dankzij de praktische wijsheid van de stoïcijnse filosofie. Cognitief gedragstherapeut Donald Robertson beschrijft de filosofie van Marcus Aurelius en introduceert de inzichten en cognitieve technieken die vervat zitten in de stoïcijnse levenswijsheid. Iedereen kan ze aangrijpen om een vervullend leven te vinden en mentale weerbaarheid te ontwikkelen.

 

How to train your boyfriend
 

Diana Fleischman (Engels)

 

Filosofe en evolutionair psychologe Diana Fleischman laat de kracht van evolutionaire psychologie zien om het gedrag van moderne mensen in het algemeen, en man-vrouwverschillen in het bijzonder, beter te plaatsen en te begrijpen. Survival of the fittest betekent in een moderne wereld in staat zijn om te navigeren in een complex sociaal netwerk. Dit houdt in dat we anderen voortdurend en onbewust ‘trainen’ om te doen wat we willen door beloning en bestraffing. Vrouwen zijn beter in het trainen van anderen, aangezien ze doorheen onze evolutionaire geschiedenis op andere mechanismen dan brute kracht en machtsvertoon moesten terugvallen.

Machiavelli's lef

Levensfilosofie voor de vrije mens

Tinneke Beeckman  

 

Tinneke Beeckman toont hoe Niccolò Machiavelli een gids voor mensen van nu kan zijn. Machiavelli’s werk biedt tal van ideeën om crises het hoofd te bieden. Hij leert hoe noodzaak het beste in mensen naar boven brengt, wat politieke deugdzaamheid betekent, en hoe het lot snel kan keren. Bovenal getuigt zijn denken van een aanstekelijk lef. Een lef om radicaal nieuwe ideeën te lanceren; om vrijuit over en tegen machthebbers te spreken; en om zonder fatalisme voor vrijheid te strijden. Tegelijkertijd koppelt Machiavellikenner Tinneke Beeckman zijn ideeën aan een scherpe visie op politiek.

 

Waarom avonturen niet bestaan
 

Simon Gusman en Arjen Kleinherenbrink

 

We zijn verslaafd aan avonturen. De beroemdste en succesvolste boeken en films zijn avonturenverhalen, onze voornaamste rolmodellen zijn avonturiers en we zijn collectief gefascineerd door de avontuurlijke levens van beroemdheden. Bovendien willen we ook zelf avonturen beleven. Wie droomt er immers niet van om het onbeduidende, alledaagse leven te verruilen voor een groots en meeslepend bestaan? Filosofen Simon Gusman en Arjen Kleinherenbrink laten zien dat onze drang naar avontuur berust op een illusie. Het verheerlijken en najagen van avonturen kan daarom slechts uitlopen op teleurstelling en frustratie.​ 

 

Intussen komen mensen om

 

Alicja Gescinska

 

Wat is de plaats van een filosoof in de samenleving? Zijn politiek en filosofie onverenigbare disciplines? En wat doe je wanneer uit het hart van de Europese politiek het verzoek komt om uit je pen te kruipen? Politiek is meer dan dat wat politici doen. Politiek is alles en iedereen. In het gebrek van de wereld weerklinkt volgens Gescinska een moreel appel dat op ons allen wordt gedaan. Alicja Gescinska over politieke betrokkenheid en intellectuele verantwoordelijkheid.

 

Discretie
 

Peter Venmans

 

Filosoof Peter Venmans onderzoekt wat discretie betekent in de verschillende domeinen van ons dagelijks leven. Onze tijd houdt van transparantie en duidelijkheid. Discretie is uit de gratie geraakt. En toch maakt discretie ons leven waardevol. Soms is het beter om niet voluit te gaan, niet alles te geven, zodat een ruimte kan ontstaan waarin we ons veilig voelen en waarin ook anderen kunnen gedijen. Misschien zijn het zelfs onze geheimen die ons maken tot wie we zijn.

 

 

Wat als …?
 

Jeroen Hopster

Hangt de wereld van toevalligheden aan elkaar? Wat als je je partner niet tegen het lijf was gelopen? Als je een andere studie had gekozen? Had je een ander leven kunnen leiden? Filosoof Jeroen Hopster neemt je mee in zijn denken over toeval en onvermijdelijkheid, in het leven en de geschiedenis. Wat waren keerpunten in de menselijke geschiedenis? In het evolutieproces? 'Wat als'-vragen zijn meer dan speculatieve gedachtespelletjes. Volgens Hopster geeft het besef dat de dingen anders hadden kunnen lopen emotionele verdieping. Het draagt bij aan de tragiek, maar ook aan de schoonheid van het bestaan.

THEATERZAAL

19:45 – 20:30

DOMZAAL

22:50 – 23:35

DOMZAAL

19:00 – 19:45

DOMZAAL

17:45 -18:30

BALZAAL

17:00 – 17:45

DANSSTUDIO

19:00 – 19:45

DANSSTUDIO

18:00 – 18:40

DANSSTUDIO

21:45 – 22:30

ANNULATIE 

JOOST DE VRIES

WORDT VERVANGEN DOOR ALICJA GESCINSKA 

Zonder taboe

 

Lookism
 

Francesca Minerva (Engels)
 

Veel mensen denken dat schoonheidsidealen extreem subjectief en veranderlijk zijn, en dat schoonheid er niet écht toe doet. De realiteit zit helaas anders in elkaar. Niet alleen zijn mensen het universeel eens over wie ze aantrekkelijk vinden of niet, we koesteren ook diepgewortelde vooroordelen over onaantrekkelijke mensen. En dat heeft gevolgen: ze verdienen gemiddeld minder, worden strenger beoordeeld (ook in de rechtszaal!) en in het algemeen als minder slim, sociaal en weerbaar gezien. Discriminatie tegen onaantrekkelijke mensen heet lookism. Bio-ethisch filosoof Francesca Minerva laat zien wat dat inhoudt en wat we aan dit morele kwaad kunnen doen.

 

Is het immoreel om een gehandicapt
kind op de wereld te zetten?

 

Heidi Mertes en Guido de Wert

 

Als je ervan uitgaat dat het goed is om zo weinig mogelijk lijden in de wereld te veroorzaken, kan je je de vraag stellen of het dan immoreel is om een gehandicapt kind op de wereld te zetten. Iedereen lijkt te accepteren dat we morele verantwoordelijkheid dragen ten opzichte van toekomstige mensen (denk aan de klimaatcrisis). Wat als dit algemeen aanvaard standpunt tot minder algemeen aanvaarde conclusies leidt? Wat met ouders die bewust kiezen voor een handicap (bijvoorbeeld dove ouders die kiezen voor een doof kind)?  Wat met de discussie rond het syndroom van Down en NIPT-test? Bio-ethica Heidi Mertes gaat in gesprek met bio-medisch ethicus Guido de Wert.

DANSSTUDIO

20:30 – 21:15

DOMZAAL

21:45 – 22:30

Ideeën hebben seks

 

 

De Bende van de Vooruitgang presenteert de eerste optimistische revue
 

Met Jaffe Vink, Marco Visscher, Hidde Boersma, Sebastien Valkenberg en Maarten Boudry

 

Een revue van de Bende van de Vooruitgang … met klapwiekende radslag en de cancan.
En dan de Aardappeleters, een hedendaagse supermarkt, een kerncentrale, een zak kunstmest, een naaimachine, een goochelaar, filmpjes, en vier monologen over vooruitgang.

 

THEATERZAAL

22:15 – 23:00

DOORLOPEND

Op de filosofa met Peter Algoet

Kampt u met zijnsvragen? Vlij u neer op de Filosofa en Peter Algoet, filosoof en consulent, demonstreert zijn heilzame werk.

 

DOORLOPEND

filocafe met
Alex Klijn

Centrale gast bent u zelf. Schuif mee aan onze discussietafel o.l.v. filosoof en socratisch gespreksleider Alex Klijn.

DOORLOPEND

Kung Fu met Confucius

DOOR PIETER VANDEKERCKHOVE

Kung Fu is een concept dat komt van de Oosterse filosofie van Confucius. Kung Fu kent iedereen van de krijgskunst en figuren zoals Bruce Lee, maar eigenlijk gaat dit concept veel verder dan de krijgskunst alleen. 

Kung Fu is het moment dat je in een flow toestand bent en dat je voldoening vindt in de activiteit waar je mee bezig bent.

EXPO BRAND

Wo man Bücher verbrennt, verbrennt man auch am Ende Menschen (Heinrich Heine).

 

Op 10 mei 1933 kwam een horde nazi’s samen op de Bebelplatz in Berlijn om gehoor te geven aan de oproep van propagandaminister Joseph Goebbels. Alle boeken die niet pasten binnen het canon van de nazi’s werden op de brandstapel gegooid. Boeken van onder meer Heinrich Mann, Sigmund Freud, Erich Maria Remarque en Karl Marx gingen in vlammen op.

Censuur is van alle tijden. Ook nu worden auteurs nog steeds vervolgd, boeken nog steeds verbrand. Censuur druist in tegen de mensenrechten en dat kunnen wij niet aanvaarden.

BRUGZAAL

Met introductie door 

Christophe Busch
om 17:10

 

Fragmenten uit het werk van Ahmet Altan
om 19:30

Met de fototentoonstelling Brand willen wij de strijd tegen censuur onder de aandacht brengen. Bekende en onbekende lezers laten zich fotograferen met een gecensureerd boek dat hen heeft beroerd, een boek waarvan ze hopen dat het opnieuw gelezen wordt.

 

Ahmet Altan is kritisch journalist en één van Turkijes meest gelezen schrijvers. In 2016 werd hij gearresteerd omdat hij de coup tegen president Erdogan zou gesteund hebben. Hij werd veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. 
In die periode schreef hij het boek 'Ik zal de wereld nooit meer zien', over de politieke realiteit in Turkije, over de ontmenselijking die hij ondergaat achter tralies en over de kracht van verbeelding. Eerder dit jaar werd zijn straf door het Turkse Hof van Cassatie verminderd tot 15 jaar cel, voor het steunen van de Gülen-beweging. Ahmets broer en journalist, Mehmet Altan, werd wel vrijgesproken. 

Maar deze week keerde plots het tij! Op 4 november beval een Turkse rechtbank om Ahmet Altan onmiddellijk vrij te laten. Hij werd intussen herenigd met zijn levensgezellin.

 

Ahmet Altan is erelid van PEN Vlaanderen, dat dit jaar focust op vrijheid van meningsuiting in Turkije. Auteur Ellen Van Pelt leest enkele fragmenten voor uit ‘Ik zal de wereld nooit meer zien’, een beklijvend werk dat aan de ribben kleeft.

VOORUIT CAFÉ

23:00 > 02:00

DJ collectief  Cosy Cozy

Omdat we niet kunnen leven van de rede alleen, sluiten het DJ-collectief Cosy Cozy de Nacht af in het Vooruit Café.

Het DJ-collectief Cosy Cozy staat bekend om hun eclectische en onvoorspelbare dj-sets in het Gent en omstreken.