een organisatie van

Vooruit.png
Vermeylenfonds.png
UPV ZW.png

met de steun van

LiteratuurVlaanderen_2x.png

Pieter Vandekerckhove

confucius' gongfu - een vaardigheid voor de toekomst

Waarom raken we onze smartphone gemiddeld 2.617 keer aan per dag? Het businessmodel van socialemediabedrijven als Facebook heeft als doel om de klanten zoveel mogelijk tijd te laten spenderen op het platform. Er zijn specifieke methodes in gebruik om je aandacht zoveel mogelijk af te leiden naar het socialemediaplatform. Door het overvloedige aanbod van internet, artificiële intelligentie en het huidige businessmodel van bedrijven als Facebook gaan we fundamenteel anders met elkaar om.

Aan de ene kant brengen sociale media enorme mogelijkheden met zich mee zoals globale communicatie, aan de andere kant is dit ook een uitdaging. Als we bijvoorbeeld op willekeurige wijze onderbroken worden, hebben we al na twintig minuten verhoogde stress, frustratie en werkdruk. De American Psychiatric Association bekijkt daarom of internetverslaving zou moeten erkend worden als een klinische uitdaging in de DSM-5.

We moeten ons bewust worden van de invloed van deze nieuwe trend in onze sociale omgang. Internet is een nieuw sociaal medium zoals het gedrukte boek en de mobiele telefonie dat ooit waren. In het verleden hebben mensen zich aangepast en leren omgaan met deze nieuwe sociale ‘verslavingen’. Je legt makkelijk een boek weg, maar is het even makkelijk om de tv uit te zetten? En om je smartphone uit te zetten?

Confucius (500 v.o.t.), een Chinese wijze van antieke tijden, hielp onder andere intermenselijke relaties te cultiveren. Hij is nu bij ons bekend via Chinese rituelen zoals Chinese begroetingen en theeceremonies. Zijn wijsheid is meegegaan over duizenden jaren. Confucius’ praktische wijsheid is uiterst relevant vandaag wegens de focus op de ontwikkeling van onze communicatieve en sociale vaardigheden. De vaardigheid van Confucius, gongfu genaamd, kan onze sociale vaardigheden helpen ontwikkelen om een nieuwe balans te vinden tussen menselijke en digitale sociale interactie.

GONGFU

Al gehoord van Kung Fu? Je beeldt je misschien spectaculaire bewegingen in van de krijgskunst van Bruce Lee of Jackie Chan. Gongfu (of Kung Fu) is eigenlijk veel meer dan een krijgskunst. In de 10de eeuw in China werd de term gongfu alom gebruikt door neo-confucianen, daoisten en boeddhisten. Deze verschillende filosofische stromingen verwezen allemaal naar gongfu als hun educatie over de kunst van het leven in het algemeen. Het is op deze manier dat men de Oosterse filosofie in het algemeen – en gongfu als vaardigheid – kan begrijpen.

Gongfu is in de eerste plaats heel praktisch. Je kan het zien als een vaardigheid om voldoening te vinden in activiteiten die je doet. Je kan gongfu dansen, muziek spelen, koken, schrijven, omgaan met mensen en zelfs beleid voeren. Het is dus moeilijk om gongfu theoretisch aan te leren, het zit in de beoefening van de activiteit zelf. Vergelijk het met leren koken: dat doe je niet door een recept vanbuiten te leren, je ontwikkelt je kooktalent alleen door echt zelf te koken. Om gongfu te koken moet je verder nog de vaardigheid op een excellente manier proberen te ontwikkelen. Gongfukoken gaat over de kunst van het koken. Gongfu als levensstijl, gaat over de kunst van het leven.

Vertaald naar hedendaagse taal is gongfu in de zone, ‘in het moment’ of in flow zijn. Dit wordt beschreven bij topsporters, topartiesten en CEO’s. Wanneer je niet meer hoeft na te denken, wanneer het lijkt alsof je geen moeite moet doen en kan genieten van de activiteit, dan ben je gongfu. Je bewustzijn is bijna volledig gericht op de omgeving, waardoor je jezelf bijna vergeet. Dit houdt verband met het concept non-being of de boeddhistische doctrine van het no-self. Een gongfu-activiteit kan aanvoelen alsof de tijd vertraagt, of je in slow motion beweegt. Bijvoorbeeld als je gongfu surft, vertraagt precies alles en vind je een balans waarbij je controle hebt over je board zonder het echt te controleren. Je gaat niet te veel genieten van de omgeving en vergeet niet dat je op een plank staat, je gaat ook niet actief concentreren op de spieren van je benen, anders val je in het water.

Gongfu is praktisch en toepasbaar op elke activiteit. Het is ook niet geassocieerd met de complexiteit van de activiteit, omdat het een kunst is. Een kind kan evenveel geconcentreerd zijn en genieten van een karretje voortduwen als een neurochirurg tijdens een operatie.

Er zijn drie cruciale stappen die je moet nemen om gongfu te oefenen:

1. Oefen zelfvertrouwen en moed, overkom je angst

2. Kies een activiteit die je heel graag doet

3. Automatiseer je handelingen, vermijd afleiding

GONGFU-ONDERWIJS VOOR DE TOEKOMST

Hoeveel keer haal jij je smartphone boven tijdens een gesprek? Het lijkt mij noodzakelijk om gongfucommunicatie te oefenen in het tijdperk van constante digitale afleiding en digitale relaties tussen personen. Hierdoor zouden we een tegenwicht kunnen bieden aan de dominante push van bedrijven als Facebook om alle gesprekken te digitaliseren. De beoefening van gongfu en de evaluatie hiervan kan de ruimte creëren voor dialoog en in het meest conservatieve scenario de verslaving aan sociale media voorkomen, ook al is die er niet.

Ik geloof dat het noodzakelijk is dat we vandaag gongfucommunicatie beginnen aan te leren aan kinderen. Om nu al vaardigheden aan te leren die ze hard nodig zullen hebben over zes tot twaalf jaar. Filosofisch gezien heeft gongfu en de oosterse traditie van praktische wijsheid veel gelijkenissen met Griekse filosofen als Socrates en Aristoteles zijn deugden en Eudaimonia. Hoewel hiervan weinig overblijft in het westers onderwijs. De ontwikkeling van praktische filosofiescholen in de westerse geschiedenis is fundamenteel verminderd sinds de eerste eeuw.

Het is belangrijk om te kijken wat we kunnen leren over de praktische wijsheid van de westerse filosofie en hoe we oosterse praktische wijsheid kunnen gebruiken. Vergeleken met gongfu zijn yoga en mindfulness slechts het topje van de ijsberg van de oosterse wijsheid die we kunnen aanleren.

CONCLUSIE

Confucius is een Chinese filosoof die ons kan helpen omgaan met hedendaagse uitdagingen op vlak van menselijke interactie en communicatie. Gongfu helpt ons respect en betekenisvolle momenten ontwikkelen in een tijdperk waar socialemediabedrijven domineren.

Pieter Vandekerckhove